باغ سیستماتیک

باغ سیستماتیک با وسعت ۸/۴ هکتار در واقع مکانی است که مجموعه­ ای از گیاهان تیره­ های مختلف با نظمی خاص که متکی بر سیستم­ های طبقه ­بندی است، کاشته و نگهداری می­شوند. چیدمان و کاشت گیاهان مختلف در این مجموعه بر اساس سیر تکاملی و روابط فیلوژنی بین آنها استوار بوده و ترتیب قرار گرفتن آنها بر اساس قدمت پیدایش گروه­ های گیاهی از کهن به جدید و قرابت بین آنها است.
این مجموعه با الهام از سیستم­ های طبقه ­بندی جدید (کرونکویست و هی وود)، به قطعات کوچکتری تقسیم گردیده و در هر قطعه یک یا چند خانواده گیاهی کاشته شده است. در ورودی این مجموعه گروه بازدانگان قرار دارند که گروه ابتدایی تر ژینکو Ginkgo biloba در مرکز آن قرار دارد. دولپه ای­ ها که بیشترین فضای قطعه سیستماتیک را اشغال نموده­ اند با گروه ابتدایی رانالRanales در قسمت شمالی شروع می­شود و به گروه تکامل یافته استرال Asterales منتهی می­گردد. گرایش ­های تکاملی و روابط خویشاوندی بین گیاهان از قطعات شمالی به سمت قطعات جنوبی به نمایش گذاشته شده است. گیاهان تک ­لپه ­ای در قسمت شمال ­شرقی این مجموعه قرار دارند و برکه ­ای با نیلوفر آبی Nymphaea alba و گیاهان آبزی تک ­لپه ای نظیرAlismaارتباط بین دولپه­ ای­ ها و تک ­لپه ­ای­ ها را نشان می ­دهد.

ارزش آموزشی و تحقیقاتی باغ سیستماتیک به حدی است که از قرن ۱۸ میلادی (برادران ژوسیو در باغ تریانون در فرانسه) در برخی از کشورهای پیشرفته اقدام به تأسیس این قبیل کلکسیون­ ها نمودند. در آن زمان احداث این قبیل کلکسیون ­ها بر پایه سیستم­ های رده­ بندی طبیعی استوار بود لیکن با پیشرفت علم رده ­بندی بعد از نظریه تکاملی داروین، فیلوژنی و تکامل نیز در طبقه ­بندی گیاهان منظور گردید. هم اکنون نیز در برخی از باغ­ های گیاهشناسی مهم دنیا (نظیر کیو، بروکلین، تاور هیل و اسلو) با تکیه برسیستم­های رده­ بندی نوین مجموعه­ هایی تحت نام­های مختلف (از قبیلPlants Family Collection ،Systematic Garden, The Order Beds ) احداث گردیده است که هدف آنها آموزش علم گیاه­شناسی است.

با در نظر گرفتن تنوع فراوان گونه­های گیاهی و موقعیت اقلیمی و جغرافیایی باغ گیاهشناسی نتایج بدست آمده در این پروژه عبارتند از:
۱- استقرار بیش از۶۰۰ گونه از ۱۰۰ تیره گیاهی که ۶ تیره به گروه بازدانگان Gymnosperms تعلق دارد و بقیه آنها یعنی ۹۴ خانواده به گروه نهاندانگان Angiosperms مربوط می­شود. از تیره­های نهاندانه ۱۰ تیره را تک ­لپه ­ای­ ها Monocotyledons و ۸۴ تیره دیگر را دولپه ­ای ­هاDicotyledons تشکیل می­دهند.
۲-فراهم شدن مکانی برای آموزش علم گیاهشناسی بخصوص سیستماتیک گیاهی به دانشجویان رشته­ های علوم گیاهی و کشاورزی
۳ – فراهم شدن مجموعه ­ای ارزشمند از گونه ­ها و تیره­ های مختلف که در امر آموزش و تحقیق در زمینه گیاهان کاربردهای زیادی دارد. این کلکسیون برای مدت نسبتاً طولانی مورد استفاده علمی و عملی افراد زیربط قرار خواهد گرفت و از این نظر بسیار آموزنده و درخور توجه است.
۴- امکان بازدید مستمر عموم مردم، دانشجویان، دانش ­آموزان و سایر افراد علاقمند از این کلکسیون و آشنایی آنها با گونه های گیاهی متعدد، ارزش آنها در محیط زیست، فضای سبز، ایجاد مناظر زیبا، جلب توریست و . . .