باغ گیاهان دارویی و صنعتی

این مجموعه به مساحت ۵ هکتار در سال۱۳۷۳ طراحی و در طی مدت سیزده سال عملیات اجرایی مربوط به ایجاد زیرساخت ­ها شامل: محوطه سازی، احداث دسترسی‌ و باغراه‌ ها،تعویض و اصلاح خاک بستر کاشت در کرت های زراعی، تغییر فرم زمین و ایجاد تغییرات و اصلاح ساختار توپوگرافیک به­ طول انجامیده است.
احداث سیستم آبیاری تحت فشار به روش بارانی، ساخت مجموعه گردش آب شامل چشمه، جویبار و برکه، احداث گلخانه و آلاچیق و نهایتاً جمع آوری مواد اولیه گیاهی از طبیعت همراه با تولید، تکثیر وکاشت انجام گردیده است و عملیات مراقبت و نگهداری از گیاهان کاشته شده نیز همچنان ادامه دارد. در طول این مدت بخشی از مواد اولیه گیاهی از طبیعت داخل کشور جمع آوری و یا از طریق تبادل بذر و نهال با سایر منابع داخلی و یا خارج از کشور تهیه گردیده ­اند. تنوع گیاهان استقرار یافته در مجموعه گیاهان دارویی و معطر باغ گیاه­شناسی ملی ایران در طول سیزده سال اجرای طرح به ۴۳۹ گونه از ۹۰ تیره مختلف گیاهی رسیده است. در طول دو دوره عملیات اجرایی طرح مجموعاٌ ۳۸۷ گونه از گیاهان کاشته شده با شرایط محیطی منطقه سازگاری نشان داده و استقرار یافتند.

تنوع زیاد گیاهی (به ­ویژه در بین گیاهان علفی) و برخورداری از خواص دارویی، معطر و یا کاربردهای صنعتی متنوع و همچنین طراحی و آرایش کاشت طبیعت گرایانه در این مجموعه گیاهی باعث بوجود آمدن یکی از زیباترین وچشم ­نوازترین بخش­های باغ گیاه­شناسی گردیده است و در طول فصول مختلف از سال بازدید کنندگان زیادی را به خود جلب می نماید. طراحی عرصه در این مجموعه گیاهی ضمن برخورداری از منظرسازی طبیعی با فرآیند کاشت و نگهداری محصولاتی با منشأ گیاهی مورد توجه قرار گرفته است به­ نحوی ­که مجموعه کرت­ های مزرعه گیاهان دارویی با الهام از شکل دستگاه تقطیر طراحی و نتیجه حاصل که همان تولید عصاره گیاهی است به­ عنوان آب حیات و به شکلی نمادین به صورت چشمه از دل زمین می‌ جوشد و از طریق جویباری پیچ در پیچ و در گذر از بین صخره‌­ سنگ ­ها و گیاهان متنوع نهایتاً به برکه ‌ای که برای کاشت گیاهان دارویی آبزی ایجاد گردیده می ‌ریزد. وجود عناصر تزئینی مرتبط نظیر پل عابر بر روی نهر در جوار نیلوفرهای آبی و در ترکیب با جمعیتی از ماهیان قرمز زینتی در داخل آب برکه و همراهی با عطر شکوفه ‌های سنجد و نسترن­ های زرد در کنار تلألو رنگ ­های شاد زنبق ‌های رنگارنگ به ویژه در اواسط فصل بهار، منظره تماشایی و به یاد ماندنی را از حضور در این مجموعه گیاهی در خاطر بازدید کنندگان زنده نگاه می ­دارد.
مجموعه حاضر هر چند که در ابتدای راهی طولانی قرار دارد؛ ولیکن در طول سال ­های ایجاد و راه‌ اندازی، برآورده کننده نیازهای آموزشی و اطلاعاتی تعداد زیادی از مراجعین به باغ گیاه­ شناسی ملی ایران بویژه دانشجویان رشته­ های مختلف و همچنین بسیاری از دست ­اندرکاران و تولید کنند گان گیاهان دارویی بوده است.
بررسی ­های صورت گرفته در مورد تعداد و درصد فراوانی گیاهان استقرار یافته در طول سال­ های اجرای طرح حاکی از آن است که تنوع گونه‌ های استقرار یافته مجموعاٌ ۹۰ تیره‌ را شامل می ­شود. مهمترین تیره­ های گیاهی این مجموعه عبارتند از:

Compositae , Labiatae , Rosaceae , Papilionaceae ,Umbelliferae ,Boraginaceae ,Malvaceae , Solanaceae , Ranunculaceae ,Scrophulariaceae , Berberidaceae , Caprifoliaceae , Geraniaceae,Linaceae , Oleaceae , Onagraceae , Salicaceae , Verbenaceae